Биз жонундо

«МАНАС» ИНСТИТУТУН ТҮЗҮҮ БАЯНЫ.

1. 2011-жылдын 28-Кулжасында КР Жогорку Кеңеши кабыл алган «Манас» эпосу жөнүндө» мыйзам; андан соң Өкмөттүн «Манас» эпосун кеңири жайылтуу тууралуу Улуттук программасы; КР Президентинин 2012-жылдагы улуттук мурастар «Манасты», манастаанууну сабак катары окуу жайларга киргизүү боюнча буйруктары И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университете манастаануу адистигин, Манастаануу институт ачууга жол берди.
2. 2012-жылдын экинчи айында, Манастаануу институт ачуу боюнча биздин демилгебизди И.Арабаев атындагы КМУнун жетекчилери, эң оболу – ректор Т.Абдырахманов кызуу колдоп, адегенде Манастаануу, маданияттаануу кафедра түздүк.
3.Анан, биринчи кезекте, манастаануу адистигинин окуу планын жаздык. Бул планга манастаануу илиминин ири өкүлдөрү – ИА мүчө-корреспонденти Р.Кыдырбаева, филология илимдеринин доктору, профессор С.Байгазиев, тарых илимдеринин доктору, профессор Т.Кененсариев, филология илимдеринин кандидаты,доцент С.Дюшенбиев, филология илимдеринин кандидаты, профессордун милдетин аткаруучу Ж.Орозобекова; булардан башка, тарых илимдеринин доктору, профессор Т.Абдырахманов, психология илимдеринин кандидаты, доцент Т.Коңурбаев, мен, Т.Тургуналиев (топтун башчысы) окуу планын калыптадык; Билим, илим Министри колдоду.
Бул окуу планы бакалаврдык билимге багышталды. Окуну бүткөндөр манастаануу боюнча:
1. Мектеп, атайын орто жана жогорку окуу жайлардын мугалими;
2. Илимий изилдөөчү;
3. «Манас» жана башка элдик оозеки чыгармалардын эксперти, аныктоочусу болуп адистик алат.
4. Министрликтин уруксаты менен, 2012-2013-окуу жылы Университете манастаануу адистиги ачылып, бекер окууга эки топ студенттер кабыл алынды. Манастаануу, маданияттаануу кафедранын сунушун колдоп Университеттин Илимий Кеңеши Манастаануу институт түзүү чечим кабыл алды (28.08.2012-ж)
5. Манастаануу институтка он төрт мугалим чакырылды – белгилүү манастаануучу илимдин докторлору, кандидаттары, илимий кандидаттык иштерди жазып жаткандар келди.
6. Манастаануу боюнча атайын топ – илимпоздор, мугалимдер 2012-ж. жаз айларында мамлекеттик бирдиктүү (стандарттык) нуктагы манастаануу окуу программа түзүп, аны Университет миң нуска санда басмадан чыгарды.
7. Атайын түзүлгөн автордук топ былтыркы жылдын жалган куранынан, тогуздун айына чейин, «Манастын» классикалык-үлгүлүү варианттарынын, түрлөрүнүн негизинде, бирдиктүү (стандарттык) окуу программа боюнча манастаануу окуу китебин жана хрестоматия жазылып, басмадан чыгарылды.
8. Студенттердин окуудагы, илимий аракет тараптагы ийгиликтери, негизинен, жакшы. Окуу жылынын биринчи жарымын студенттердин басымдуу көпчүлүгү «5» жана «4», «5» баалар менен бүттү.
2012-жылдын бештин айынын акырында, али үч ай толук окуй элек студенттерибиздин он үчү, Улуттук университетте болгон Республикалык студенттик илимий-практикалык конференцияда («Манас» эпопеясына арналган)
биринчи орун, ардак баракчаларга; кийин биздин Университеттин ректорунун
дипломдоруна ээ болушту.
9. Манастаануу сабактарынан башка мугалимдерге(мисалы, педагогика, психология, экономика, тил) Институт «силер да бул сабактарды «Манас» эпопеясындагы тарбия-таалим, улуттук дүйнөтааным, чарба менен байланыштырып өткүлө» деп багыт берип жатат.
10. Министрликтен алынган лицензия-уруксатка ылайык, биздин Институт, мектеп,атайын орто жана жогорку окуу жайларынын манастаануу мугалимдерине жардам иретинде эки жумалык, жетимиш эки сааттык атайын курс ачты (15.04.2013-ж). бүткөндөргө күбөлүк-сертификат берилет. Манастаануу сабагын өтүп жүргөндөрдүн дээрлик баары адис эмес, атайын билим алган эмес. Ошондуктан, биринчиден – баардык окуу жайларда манастаанууну бирдей, бирдиктүү (стандарттык) программанын негизинде өтүлсүн десек, анда, мындай курс, билимди өркүндөтүү бүгүн – эртең сөзсүз зарыл, экинчиден, манастаануу сабагынын кадыр-баркын кетирбей, жогорку деңгээлде өтүү баарыбызга парз.
Баса, былтыркы жалган куранда да ушундай биринчи курс өткөргөнбүз. Анда - 36 саат көлөмүндө.
Манастаануу институтунун мугалимдери:
1. Филос.и. к., доцент Тургуналиев Топчубек Тургуналиевич-Манастаануу институтунун жетекчиси.
2. Филол и.д. проф. КР УИА мүчө-корреспонденти Р.З.Кыдырбаева
3. Тарых и.д ., профессор. Кайыпов Сулайман
4. Филол.и.к. проф.м.а Орозобекова Ж.К
5. Филол. и.д. проф. Советбек Байгазиев
6. Тарых и.д. проф. Ташмамбет Кененсариев
7. Филол., и. д. профессор. Сыртбай Мусаев
8. Филология и.д. профессор. Садык Тиллебаев(АлаханСадык)
9. Психол. и.к. доцент Коңурбаев Тууганбай
10. Жазуучу, ардактуу проф. Токтобай Мүлкүбатов
11. Драматург,филол и.д. Бексултан Жакиев
12. Жазуучу Абдырахманов Алымбек(Баяс Турал)
13. Ж.Баласагын атындагы КУУнун ардактуу проф. Омор Сооронов
14. Пед. и.к. доцент Эсенгулова Миргүл Молутбековна
15. Психол. магистри., ага окутуучу Исраилова Айгүл
16. Ага окутуучу Назгүл Рысмендеева
17. Филол и.к. ЖК депутаты Канат Садыков
18. Ага окутуучу Шейшеканова Асел
19. Филол. и.к., ага окутуучу Жайна Садыкбек кызы
20. Ага окутуучу Баитова Фарида
21. Ага окутуучу. Мээрим Субанбекова




«Манастаануу» институтунун окуучуларынын(студенттеринин) мыкты жазылган илимий иштери:
2012-жылдын 27-ноябрында Ж.Баласагын атындагы КУУда өткөн « Манасты изилдөө маселери» аттуу илимий практикалык конференцияда илимий иш окуп, улуттук университеттин диплому менен сыйлангандар :
Эсенжан кызы Айзада-«Манас» эпосундагы аялдар менен эркектердин тең укуктуулугу» деген темада башкы доклад окуган.

1) Алмазбек кызы Шарипа- «Манас» эпосундагы мифологиялык образдар»
2) Акбарова Айнура-«Манас» эпосунун тарыхый доору
3) Замирбек кызы Төркүнбү- « Манас эпосундагы атрибутивдик формулалар»
4) Жеңишбек кызы Мээрбүбү-«Бала манастын патриоттук касиети Жолдошбек кызы Айгул-«Манас» эпосундагы улуттук оюндар»
5) Тургуналы кызы Алия- «Манас»эпосундагы үйлөнүү мотиви»
6) Канатбекова Бурма-«Алмамбет менен Манастын достугу»
И.Арабаев атындагы КМУда өткөрүлгөн «Манас»ааламы улуттук стратегиялык акыл-эстин пай дубалы» аттуу конференцияда илимий иш жазып, университеттин атайын диплому менен сыйланган студенттер:
1) Адучеев Элдар-«Манас» эпосундагы курал-жарактардын сүрөттолүшү жана колдонулушу»
2) Алмазбек кызы Шарипа- «Манас»эпосундагы мифологиялык жандыктар»
3)Замирбек кызы Торкунбу-«Боз үй этнографиялык элемент”
4)Тургуналы кызы Алия- «Манас» эпосундагы «жай таш» мааниси»
5)Эсенжан кызы Айзада-«Манас» эпосундагы улуу ой-максаттар»
6)Жолдошбек кызы Айгул-«Форма жана формула»
7)Акбарова Айнура-«Манас» эпосундагы айколдук темасы
8)Сейдакматова Акжолтой-«Манасчы-Саякбай Каралаев»
9)Женишбек кызы Мээрбу-«Манас» эпосундагы достук мотиви»

Манастаануу институтунун сыймыктары:
Эсенжан кызы Айзада
Алмазбек кызы Шарипа
Адучеев Элдар
Тургуналы кызы Алия
Акбарова Айнура
Жолдошбек кызы Айгул
Замирбек кызы Торкунбу
Канатбекова Бурма
Болотбек кызы Гулбарчын
Женишбек кызы Мээрбүбү
Бейшенова Динара
Кабакбек уулу Кутман
Анарбай кызы Саламат
Молдобаева Жаныл
Замирбек кызы Айзат
Жолдошалы кызы Назира
Сыргак кызы Мээрим
Ражавали кызы Нургул
Аскарова Жанайым
Эсеналиева Сайкал
Нурбек уулу Кыдырбек
Алмазбек уулу Азат
Курушбеков Элдияр
Медеркул уулу Сыргак
Ишенбек кызы Кутбубу
Бакыт кызы Динара
Усарова Нуриза
Эрнистова Айзада
Абакир кызы Наргиза
Абдысадык кызы Назима
Чот кызы Каныкей


Быйыл 2014-жылдан баштап Манастаануу институтунда аспирантуралык болум ачылды.

Алардын тизмеси:
1. Нусубалиева Гүлзат
2. Эсеналиева Сайкал
3.
2015-жылдан баштап докторантура ачылат.